Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıt dışı istihdam ve sahte sigortalılıkla mücadelede denetim mekanizmalarını en üst seviyeye çıkardı. Kurum, milyonlarca veriyi yapay zekâ destekli sistemler ve gelişmiş algoritmalarla analiz ederek, fiilen çalışmadığı halde sigortalı gösterilen kişileri tek tek belirliyor. Bu sistem, sahte yollarla elde edilmek istenen sigorta ve emeklilik haklarını engellemeyi hedefliyor.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş da köşe yazısında konuya ilişkin son verileri paylaştı. Karakaş, özellikle “hatır sigortası” olarak bilinen uygulamaların ciddi sonuçlar doğurduğunu vurguladı.
“HATIR SİGORTASI” YAPANLAR AĞIR SONUÇLARLA KARŞILAŞIYOR
Karakaş, vatandaşlardan gelen şikâyetlerde ortak bir tabloya dikkat çekti. Buna göre birçok kişi, sigortalı gösterildiği iş yerinin adını, adresini ya da faaliyet alanını bilmeden işlem yaptırdı. SGK mevzuatına göre sigortalılık, fiili çalışma ve işverene bağlılık şartlarına dayanıyor. Bu şartlardan biri bile eksik olduğunda sigortalılık geçersiz sayılıyor.
100 PARAMETRELİ DİJİTAL TAKİP SİSTEMİ
SGK, 2016 yılından bu yana yürüttüğü “Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi” kapsamında geniş çaplı analizler gerçekleştirdi. 2011-2016 yılları arasında tescil edilen 4,6 milyon iş yeri incelemeye alındı. Sistem, prim ödeme alışkanlıkları, çalışan sayısı ve iş kolu uyumu gibi yaklaşık 100 farklı parametreyi değerlendirerek riskli iş yerlerini belirledi. Dijital takip sayesinde tespit süreleri önemli ölçüde kısaldı.
245 BİN 740 KİŞİNİN SİGORTASI VE EMEKLİLİĞİ İPTAL EDİLDİ
Projenin 2025 yılına kadar süren 16 aşamasında dikkat çeken sonuçlar elde edildi. Son iki fazda yüzlerce sahte iş yeri tespit edildi. 15’inci fazda 128 iş yerinde 18 bin 191 sahte sigortalı belirlenirken 487,5 milyon liralık borç ortaya çıktı. 16’ncı fazda ise 195 iş yerinde 20 bin 578 sahte sigortalı tespit edildi ve 1,27 milyar liralık kamu zararı hesaplandı. Toplamda 3 bin 273 sahte iş yeri üzerinden bildirilen 245 bin 740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edildi.
MAAŞLAR FAİZİYLE GERİ ALINIYOR
SGK, sahte sigortalılık tespit edilen durumlarda sadece sigortayı iptal etmekle kalmıyor. Emekli olan kişilerin maaşlarını kesiyor ve bugüne kadar yapılan ödemeleri faiziyle geri talep ediyor. Ayrıca bu kişilerin sağlık harcamalarını da tahsil ediyor. Süreçte hem sigortalı görünen kişiler hem de bu sistemi kuranlar hakkında adli işlem başlatılıyor.
